Nguyên tắc chung và kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính lồng...

Nguyên tắc chung và kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính lồng ngực

0
17

Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực là một phương pháp hình ảnh sử dụng tia X để tạo ra hình ảnh cắt ngang của ngực và phần bụng trên. Qua đó, chụp cắt lớp vi tính sẽ cho phép bác sĩ nhìn thấy các tạng bên trong cơ thể với các chi tiết rõ ràng hơn khi so sánh với một phim X-quang thông thường.

1. Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực là gì?

Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực là một loại xét nghiệm hình ảnh học sử dụng năng lượng tia X và máy tính để tạo ra hình ảnh chi tiết của các cơ quan và cấu trúc bên trong lồng ngực. Những hình ảnh này chi tiết và rõ ràng hơn các phim sử dụng tia X thông thường. Nhờ đó, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực có thể cung cấp thêm thông tin về chấn thương hoặc các bệnh lý lồng ngực.

Nguyên tắc chung của chụp cắt lớp vi tính lồng ngực là sử dụng một chùm tia X di chuyển theo đường tròn xung quanh cơ thể. Đối diện với nguồn phát chùm tia là bản thu nhận hình ảnh. Từ đó, nhiều hình ảnh, được gọi là các lát cắt, của phổi và bên trong lồng ngực sẽ thu nhập tín hiệu và máy tính. Máy tính xử lý những hình ảnh này và hiển thị nó trên màn hình.

Trong quá trình kiểm tra chụp cắt lớp vi tính lồng ngực, khi cần khảo sát các bệnh lý về mạch máu, người bệnh có thể được tiêm thuốc nhuộm tương phản nhằm phân biệt rõ các mô. Điều này sẽ giúp các bộ phận trên cơ thể hiển thị tốt hơn trong ảnh, các bất thường dễ được nhận diện.

Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực
Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực là một loại xét nghiệm hình ảnh học

2. Các chỉ định cần chụp cắt lớp vi tính lồng ngực là gì?

Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực có thể được thực hiện để kiểm tra thành ngực và các cơ quan bên trong đó, trong một khoảng giải phẫu dao động từ nền cổ đến vùng bụng trên, giới hạn bởi cơ hoành, khi bác sĩ lâm sàng nghi ngờ một trong những bất thường sau đây:

  • Tắc nghẽn đường hô hấp
  • Vết thương thành ngực
  • Chấn thương lồng ngực
  • Chảy máu trong lồng ngực
  • Nhiễm trùng
  • Khối u chưa rõ bản chất nghi ngờ trên phim Xquang thông thường
  • Đau ngực không rõ nguyên nhân

Ngoài ra, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực cũng có thể được sử dụng để hướng dẫn kim trong quá trình sinh thiết các cơ quan hoặc khối u trong lồng ngực; đồng thời, đây cũng là một công cụ rất hữu ích trong việc theo dõi diễn tiến, đáp ứng điều trị của những bệnh lý ác tính tại khu vực này.

3. Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực có những rủi ro gì hay không?

Trước khi thực hiện chụp cắt lớp vi tính lồng ngực, nhất là khi cần phải sử dụng thuốc cản quang, bệnh nhân và thân nhân đều được bác sĩ tư vấn, giải thích rõ lợi ích và các nguy cơ có thể xảy ra liên quan đến kỹ thuật này.

Tốt hơn cả, bản thân người bệnh cũng cần biết về lượng bức xạ sẽ được sử dụng trong quá trình chụp phim và trao đổi cùng bác sĩ về những rủi ro liên quan trong bệnh cảnh cụ thể của chính mình. Sau đó, người bệnh nên ghi lại tiền sử phơi nhiễm bức xạ trong quá khứ để có thể hạn chế tiếp xúc thêm trong tương lai.

Nếu đối tượng là sản phụ hoặc nghĩ rằng mình có thể mang thai, cần nói với bác sĩ về vấn đề này. Bởi lẽ, việc tiếp xúc với bức xạ trong thai kỳ có thể dẫn đến làm tăng nguy cơ bị dị tật bẩm sinh cho bào thai. Tương tự như vậy, nếu đang cho con bú, người bệnh cũng nên hỏi bác sĩ có thể sử dụng sữa mẹ cho con bú sau khi chụp cắt lớp vi tính lồng ngực, có hay không có dùng thuốc cản quang, hay không.

Trong trường hợp mắc các bệnh lý nghi ngờ có chỉ định khảo sát với thuốc cản quang, người bệnh sẽ có nguy cơ bị dị ứng với thuốc này. Vì vậy, cần thông báo cho bác sĩ biết trước nếu bản thân đã từng bị phản ứng với bất kỳ loại thuốc cản quang nào. Đồng thời, một tiền căn có bất kỳ vấn đề nào về thận cũng cần được ghi nhận vì trong một số trường hợp, thuốc cản quang có thể gây suy thận cấp tính thoáng qua hay suy thận mạn không hồi phục, đôi khi cần phải can thiệp chạy thận nhân tạo.

Nếu người bệnh có dùng thuốc trị tiểu đường có tên là metformin cùng với dùng chất cản quang để chụp cắt lớp vi tính lồng ngực, nguy cơ bị nhiễm toan chuyển hóa sẽ tăng lên rất nhiều lần. Đây là tình trạng có sự thay đổi nguy hiểm về độ pH trong máu. Thậm chí, những người bị bệnh thận sẽ dễ bị tổn thương thận hơn sau khi tiếp xúc với chất cản quang đồng thời với việc dùng metformin.

Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực là một loại xét nghiệm hình ảnh học
Trước khi chụp, bệnh nhân cần được bác sĩ tư vấn, giải thích rõ lợi ích và các nguy cơ có thể xảy ra

4. Các bước cần chuẩn bị trước khi chụp cắt lớp vi tính lồng ngực

Khác với chụp X quang ngực thông thường, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực thường phải cần đặt lịch hẹn. Đồng thời, người bệnh cũng cần được chuẩn bị các chi tiết như sau:

  • Quần áo: Người bệnh có thể được yêu cầu thay áo choàng chuyên dụng nhằm có tư thế nằm trên bàn chụp cắt lớp vi tính lồng ngực một cách hoàn toàn thoải mái, cho phép thu nhận hình ảnh với chất lượng tốt nhất. Các chi tiết trên trang phục hay cơ thể có thể gây nhiễu hình ảnh. Vì thế, không chỉ thay áo choàng, người bệnh còn nên tháo toàn bộ trang sức và các vật dụng như đồng hồ, mắt kính…
  • Sử dụng thuốc cản quang: Nếu có chỉ định cần chụp cắt lớp vi tính lồng ngực với thuốc cản quang, người bệnh được chỉ định ngưng các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng thận, bao gồm cả metformin. Đồng thời, bệnh nhân cũng sẽ được khuyến khích uống nhiều nước trước và sau chụp phim nhằm tăng khả năng thải thuốc ra ngoài. Trong trường hợp bệnh nhân không thể uống nước hay chỉ uống hạn chế, một đường truyền tĩnh mạch sẽ được thay thế.
  • Hỏi về tình trạng dị ứng: Cần phải cho bác sĩ biết về tiền căn dị ứng nếu đã có phản ứng dị ứng với bất kỳ chất cản quang nào. Thực vậy, thuốc cản quang qua đường tiêm tĩnh mạch sẽ không được sử dụng nếu người bệnh đã từng bị phản ứng nặng hoặc sốc phản vệ với bất kỳ phương tiện cản quang nào trong quá khứ. Tuy nhiên, trong trường hợp nếu trước đây người bệnh từng có các phản ứng nhẹ đến trung bình và chỉ định chụp phim với thuốc là cần thiết, người bệnh có thể cần phải dùng thuốc dự phòng dị ứng trước khi chụp cũng như đầy đủ các phương tiện ứng cứu.
  • Ăn uống: Đối với chỉ định chụp cắt lớp vi tính lồng ngực không có thuốc cản quang, người bệnh vẫn có thể ăn, uống và uống thuốc như hằng ngày. Ngược lại, nếu bác sĩ yêu cầu chụp cắt lớp vi tính lồng ngực có cản quang, người bệnh không nên ăn bất cứ thứ gì trong vòng tối thiểu ba giờ trước khi chụp phim. Tuy nhiên, việc dùng thuốc theo toa điều trị các bệnh lý mạn tính, trừ thuốc hạ đường huyết, vẫn được duy trì với một ít nước trắng.

Ngoài ra, dựa trên tình trạng bệnh của từng cá nhân, bác sĩ có thể yêu cầu thêm các chuẩn bị cụ thể khác.

5. Nguyên tắc chung chụp cắt lớp vi tính lồng ngực như thế nào?

Kỹ thuật viên Xquang hay bác sĩ chẩn đoán hình ảnh sẽ giải thích các nguyên tắc chung chụp cắt lớp vi tính lồng ngực cho người bệnh hiểu và cùng phối hợp trước khi chính thức bắt đầu.

Sau đó, người bệnh sẽ được hướng dẫn thay áo choàng và nằm trên bàn chụp. Cần lưu ý là phải nằm yên trên bàn trong suốt quá trình chụp để thu được hình ảnh sắc nét, không bị nhòe. Đôi khi kỹ thuật viên sẽ yêu cầu người bệnh nâng cánh tay lên trên đầu để vùng ngực được chiếu tia tiếp cận rõ nét hơn. Đồng thời, người bệnh cũng sẽ được yêu cầu nín thở từ 10 đến 12 giây theo hiệu lệnh. Trong khi nín thở, bàn chụp sẽ di chuyển khu vực cần khảo sát là lồng ngực đi qua vòng chiếu tia X.

Một phim không có thuốc cản quang sẽ được ghi nhận trước. Sau đó, chất cản quang sẽ được tiêm vào đường truyền tĩnh mạch đã được chuẩn bị và lặp lại quy trình này. Nhiều người cảm thấy “Nóng bừng” khi chất cản quang được tiêm vào nhưng điều này là bình thường và sẽ trôi qua nhanh chóng.

Đối với việc chụp cắt lớp vi tính lồng ngực cho trẻ nhỏ hay những người dễ bị lo lắng, kích thích, điều này có thể khó khăn và bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc an thần nhẹ, tác dụng ngắn và không ảnh hưởng gì đáng kể sau khi quá trình chụp phim kết thúc. Tuy nhiên, nếu là người lớn, bệnh nhân sẽ được khuyên không được lái xe hay vận hành máy móc sau đó.

Sau khi chụp, bệnh nhân có thể thay quần áo trở lại và ra về, sinh hoạt như bình thường. Riêng với bệnh nhân có dùng thuốc cản quang thì cần lưu lại theo dõi trong một khoảng thời gian ngắn để xem có bất kỳ tác dụng phụ hoặc phản ứng nào với thuốc cản quang hay không. Các triệu chứng nghi ngờ là ngứa, sưng tấy, phát ban hoặc khó thở.

Tóm lại, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực là một phương tiện hình ảnh học có độ nhạy và độ đặc hiệu cao hơn phim Xquang thông thường trong việc khảo sát các bệnh lý lồng ngực. Tuy nhiên, việc chụp lồng ngực bằng công cụ này cũng tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm phóng xạ hay dị ứng chất cản quang nếu có sử dụng. Do đó, chỉ định của bác sĩ về chụp cắt lớp vi tính lồng ngực trong từng bệnh cảnh, trên mỗi cá nhân là cần thiết.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, quy trình chụp cắt lớp vi tính lồng ngực được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh, cùng với trang thiết bị, máy móc hiện đại cho kết quả chính xác và nhanh chóng.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY